इ. दीपक भण्डारी, गणित विभाग प्रमुख, मेगा पब्लिक स्कुल

बि.सं‍. २०८० सालको एसईई परीक्षा चैत १५ गतेदेखि सुरु भइसकेको अवस्था छ । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डको तालिका अनुसार गणित विषयको परीक्षा चैत १८ गते भोलि आइतवार हुँदैछ । एसईई दिइरहेका सबै विद्यार्थीलाई सामान्य कुरामा पनि ध्यान दिन नसक्दा कहाँ गल्ती भयो पत्तो हुँदैन र सोचेको जस्तो नम्बर आउँदैन। नयाँ पाठ्यक्रम अनुसार परीक्षा सञ्चालन भईरहेको र यो वर्ष राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले गणित र विज्ञान विषयको परीक्षाको अघिल्लो दिन परीक्षा सञ्चालन नगर्ने गरी परीक्षा तालिका सार्वजनिक गरेको सर्वविदितै छ ।

एसईईको परीक्षामा सहभागी भएका विद्यार्थीहरूलाई गणित विषयको तयारीका बारेमा मेगा पब्लिक स्कुलका गणित विभागका प्रमुख ई. दीपक भण्डारीले दिएका १० सुझाब यस्ता छन् । जुन बिध्यार्थिहरुलाई परिक्षाको पूर्वसन्ध्यामा महत्त्वपूर्ण हुन सक्छन् ।

१. विधार्थी भाइ-बहिनिहरु अहिलेको नयाँ ग्रेड प्रणाली अनुसार प्रत्येक विषयमा कम्तीमा पनि ३५% अङ्क ल्याउनैपर्ने छ । याे सैद्धान्तिककाे लागि मात्र गरिएकाे व्यवस्था हाे । प्रयोगात्मक जोडिएकाे छैन भन्ने कुरा सबैलाई थाहा भएकै होला, त्यसै अनुसार तयार गर्दै हुनुहुन्छ होला र गरिराख्नु भएको होला ।

२. विद्यार्थीको गणितीय ज्ञान, बोध, प्रयोग र उच्च दक्षता मापन गर्नका लागि जम्मा १६ ओटा प्रश्नहरु हुनेछन् । जस भित्र ४९ वटा उप-प्रश्नहरू सोधिन्छन् । उप प्रश्नहरूमा सोधिएका प्रश्नहरू एक आपसमा धेरै सम्बन्धित हुन्छन्। विधार्थी भाइ बहिनिहरुलाई सोधिएका १६ ओटा questions हरु तपाइँहरुले पढेकै र अभ्यास गरेकैबाट सोध्नेछ तर questions modify भने अवश्य हुन सक्नेछन् ।

३. प्रश्न पत्रलाई लगभग ५/७ मिनेट जति राम्रो सङ्ग पढ्नुस, बुझ्नुस् अनि प्रश्नले भन्न खोजेको के हो स्पष्ट हुनुहोस् । आफूलाई जुन प्रश्न राम्रो सङ्ग आउछ त्यो सामाधान स्पष्ट सङ्ग लेख्नुहोस्। सन्दर्भलाई राम्ररी बुझेर मात्र उप प्रश्नहरू नआत्तिकन समाधान गर्नुहोस् ।

४. मुख्य प्रश्नको उत्तर दिँदा उप-प्रश्नको उत्तर स्पष्ट देखिने गरि गर्नुहोस् ।
जस्तैः तपाईं ले प्र (१) solution गर्दै हुनुहुन्छ भने त्यो भित्र रहेका sub-questions को solution स्पष्ट (क), (ख), (ग) solution भनेर मज्जाले लेख्नुहोस् ताकी तपाईंको कपि चेक गर्न र मार्क्स दिन सजिलो होस् र परिक्षण गर्ने सर म्यामले बुझुन् ।

५. विधार्थी भाइबहिनिहरु महत्त्वपूर्ण कुरा त के छ भने यो वर्षको SEE मा question घुमाउरो हुन सक्छ, तपाईं सङ्ग ७५ मार्क्सको लागि ३ घन्टा समय हुनेछ ।
प्रश्नपत्र हेरिसकेपछि जुन प्रश्नहरूमा आफू सहज महसुस गर्नुहुन्छ, त्यसबाट सुरु गर्नुहोस् । अप्ठ्यारो लाग्ने प्रश्नको समाधानमा सुरुमै प्रयास गर्दा पछि समय अभावले आफूले सहजै गर्न सकिने प्रश्नहरू पनि समय अपुग हुनसक्छ ।

६. प्रत्त्येक प्रश्नको उत्तर गर्दा तपाईले भाषा के कति लेख्ने भन्ने कुरा महत्त्वपूर्ण हुनेछ । ३ घन्टा मा १६ वटा गर्दा भाषा चाहिने भन्दा बढि नलेख्नु होला ।

७. प्रयोग र उच्च दक्षता तहका प्रश्नहरू सम्बन्धीत क्षेत्रका विषयवस्तुसँग सम्बन्धित र सान्दर्भिक प्रश्नहरू पनि रहन सक्दछन् । धेरै लामो भाषा लेख्ने कोशिसमा तपाइँको समय गएको थाहा हुनेछैन त्यसैले भाषा छोटो र मीठो चाहिने मात्र लेख्नु होला मार्किङ स्किम हेरेर ।

८. तपाईलाई नआउने जस्ता लागेका प्रश्नहरु नछोड्नुस ता कि जति आउँछ जे जति भनेको छ त्यो सबै दिएका कुरा लेख्नुहोस् । पाठयोजना निर्माण गर्दा कुनै विषय वस्तु तपाईलाई कठिन लाग्दछ र यस भन्दा अगाडी पनि धेरै समय दिँदा पनि बुझ्न सक्नु भएको छैन भने परीक्षाको अघिल्लो दिन त्यसैलाई समय दिनु ब्यर्थ हुनेछ
।

९. गणितका समस्याहरू समाधान गर्दा आवश्यक पर्ने सुत्रहरू राम्ररी बुझ्नुहोस् । सुत्रहरू नबुझिकन कण्ठस्त मात्र पार्दा परीक्षा हल भित्र पसेपछि सुत्रहरू बिर्सियो भने एकै छिनमा निर्माण गर्न सक्ने हुनु राम्रो हुन्छ । त्यस्को लागि केही नेमोनिक्स (mnemonics) पनि तयार गर्न सक्नुहुनेछ ।

१०. परीक्षामा आफूलाई आवश्यक पर्ने सबै सामानहरू सम्झिएर लिएर जानुहाेला ।

सबै विद्यार्थी भाइबहिनीलाई परीक्षाको अग्रिम शुभकामना ।

लेखक ई. दीपक भण्डारी काठमाडौंका विभिन्न इन्जिनियरिङ कलेजहरुमा प्रध्यापन गर्नुको साथै हाल तारकेश्वोरमा अवस्थित मेगा पब्लिक स्कुलमा गणित विभाग प्रमुख हुनुहुन्छ ।