प्राविधिक ज्ञान बिना नै नेपालमा आईटी स्टार्टअप कसरी  स्थापना गर्न सकिन्छ । यसकाे  लागि दृढ इच्छाशक्ति, सिर्जनशील क्षमता र अन्य स्रोतसाधनकाे व्यवस्थापन भने गर्नुपर्छ ।

सूचना प्रविधिकाे क्षेत्रमा काम गर्नकाे लागि कोडिङ सम्बन्धी ज्ञान आवश्यक रहन्छ भन्ने हामी अधिकांशले बुझ्दै आएका छाैं । जसले गर्दा बिना प्राविधिक ज्ञान प्रविधिकाे क्षेत्रमा संलग्न हुने काम  एक बाधा जस्तो बन्न  सक्छ ।

प्रविधिकाे क्षेत्रमा  संलग्न कम्पनीमा कार्यरत सबै व्यक्तिहरु प्राविधिक नै हुनुपर्छ भन्ने जरुरी हुँदैन । थुप्रै अप्राविधिक जनशक्ति समेत आवश्यक रहन्छन् । 

बिना प्राविधिक लगानी प्राविधिक क्षेत्रमा संलग्न हुनकाे लागि बलियो टीम निर्माण गर्नु जरुरी रहन्छ। 

यसकाे अलावा हामीले चाल्नुपर्ने केही  कदमहरू यहाँ उल्लेख गरिएकाे छ :

१. बजारकाे अभाव (Market gap) पहिचान गर्नुहोस् ।

बजार अनुसन्धान: नेपालकाे वर्तमान IT बजारको राम्ररी अनुसन्धान गर्नुहोस्, अन्य व्यक्ति र कम्पनीबाट सम्बोधन हुन नसकेका आवश्यकताहरू पहिचान गर्नुहोस् ।

 बजारकाे  प्रतिस्पर्धा स्थितिलाइ समेत सूक्ष्म रुपमा बुझ्ने प्रयत्न गर्नुहोस्। 

 तपाईंले राेज्नुभएकाे काममा आफ्ना  गैर-प्राविधिक सीपहरू, जस्तै मार्केटिङ, टीम  व्यवस्थापन लगायतकाे के भूमिका हुन सक्छ भन्ने विचार गर्नुहाेस् ।

आइडिया प्रमाणीकरण: आफ्नाे आइडिया अनुसारकाे कामकाे सम्भाव्यकता अध्ययनकाे लागि सम्भावित ग्राहकहरूसँग कुरा गर्नुहोस्, यसकाे लागि सर्वेक्षणहरू सञ्चालन गर्नुहोस् । जुन अनलाइन र अफलाइन दुवै हुन सक्छन् । अनलाइनबाट सर्वेक्षण गर्न चाहनुहुन्छ भने https://docs.google.com/forms/ मा जान सक्नुहुन्छ । 

२. आफ्नाे बलियो टीम  निर्माण गर्नुहोस्:

प्राविधिक विशेषज्ञहरुलाइ आफ्नाे टीममा जाेड्नुहाेस्:

 आफ्नो कौशलता पूरक गर्न  कुशल विकासकर्ता वा प्राविधिक विशेषज्ञहरुलाइ आफ्नाे टीममा जाेड्नुहाेस् ।  

अन्य दक्षता भएका सदस्यहरु समेत आफ्नाे टीममा जाेड्नुहाेस्:

 मार्केटिङ, बिक्री, डिजाइन, र वित्त व्यवस्थापन जस्ता क्षेत्रहरू ह्यान्डल गर्न विभिन्न सीपहरू भएको टोलीलाई भेला गर्नुहोस् । 

यदि आवश्यक छ भने हामीले स्वतन्त्र प्रतिभा खोज्नकाे लागि अनलाइनमा आधारित Upwork वा Fiverr जस्ता प्लेटफर्महरूबाट समेत यस्ता जनशक्ति खाेजी गर्न सक्नेछाैं । 

३. व्यवसाय विकासमा फोकस गर्नुहोस्:

एक व्यापार योजना विकास गर्नुहोस्: आफ्नो व्यापार लक्ष्य, लक्षित बजार, व्यवसाय सञ्चालन मोडेल र व्यवसाय सञ्चालनकाे पूर्ण योजना सहितकाे रूपरेखा तयार गर्नुहाेस् ।

 
मार्केटिङ र ब्रान्डिङ: बजारलमा आफ्नाे उपस्थिति बलियाे बनाउन राम्राे तवरले ब्रान्डिङमा ध्यान दिनुहोस् र प्रभावकारी मार्केटिङ रणनीतिहरू विकास गर्नुहोस् । जसबाट तपाईंका लक्षित दर्शकहरूमा तपाइका सामानहरु पहुँचमा पुग्न सकुन् । यसकाे लागि  सामाजिक सञ्जाल, अनलाइन मार्केटिङ र स्थानीय नेटवर्किङ तरिकाहरु प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ ।

४. नो-कोड उपकरण र प्लेटफर्महरू प्रयोग गर्नुहोस्:

वेबसाइट र एप विकासका लागि उपलब्ध उपकरणहरु Wix, Webflow, र Bubble जस्ता धेरै नो-कोड प्लेटफर्महरूले तपाईंलाई प्रयाेग गर्न सक्नुहुन्छ ।  

आफ्ना गतिविधिलाई स्वचालित बनाउनुहाेस् 

 यसकाे लागि Zapier र Integromat जस्ता अनलाइनमा आधारित स्वचालित उपकरणहरूकाे समेत प्रयाेग गर्न सकिनेछ । 

५. सल्लाहकार  र सहयाेगीकाे सहयाेग लिनुहोस्:

इन्क्यूबेटर र एक्सेलेरेटरहरू: नेपालसँग स्टार्टअपहरूलाई सल्लाह, तालिम र नेटवर्किङका अवसरहरू लगायतका धेरै व्यवसायिक इन्क्यूबेटरहरू र एक्सेलेटरहरू छन्। उदाहरणकाे लागि काठमाडौं इन्नोभेसन ल्याब र द हाइभ नेपाल लगायतलाइ लिन सकिन्छ । 

सरकारी पहलहरू के छन् त 

 नेपाल सरकारले स्टार्टअपहरूका लागि विभिन्न कार्यक्रमहरू र प्रोत्साहनहरू समेत  प्रदान गर्दै आएकाे छ । जस्तै अनुदान, कर छुट र सहुलियतपूर्ण ऋण, अनुदान लगायत छन्।

थप सुझावहरू:

सधैं ग्राहककाे सन्तुष्टि / मूल्यमा फोकस गर्नुहोस्: सधैं आफ्नो ग्राहकहरूको समस्या समाधान गर्न र उनीहरुलाइ पूर्ण सन्तुष्ट बनाउनेमा विशेष ध्यान दिनुहाेस् । 

नयाँपन बारे सधैँ ध्यान दिनुहोस्: बजार प्रतिक्रिया र परिवर्तनशील प्रवृत्तिहरूका आधारमा समय-समयमा  आफ्न रणनीतिहरू पनि बदल्दै लैजानुस् । सदैव केही न केही नयाँपनकाे अभ्यासमा लागिरहनुहाेस् ।

आफ्नाे बलियो नेटवर्क निर्माण गर्नुहोस्: व्यवसाय निरन्तरता, विकास र बिस्तारबारे अन्तर्दृष्टि प्राप्त गर्न र मूल्यवान सम्बन्धहरू निर्माण गर्नकाे लागि अन्य उद्यमीहरू, उद्योग विशेषज्ञहरू र सम्भावित लगानीकर्ताहरूसँग जाेडिने  प्रयत्न  गर्नुहोस्।

याे पनि…………..

आफ्नो दृष्टिकोणमा प्रतिबद्ध रहनुहोस्, आफ्ना गल्तीहरूबाट सिक्नुहोस्, र चुनौतीहरू सामना गनर् दृढ रहनुहोस्। समर्पण र सही दृष्टिकोणको साथ अघी बढ्नुहाेस् । 

यी विधिहरु सही तवरले पालना गनर् सक्नुभयाे भने  तपाइँ प्राविधिक ज्ञान बिना नै नेपालमा एक सम्पन्न आईटी स्टार्टअप स्थापना गर्न सक्नुहुन्छ।

केही उदाहरणहरु

यहाँ गैर-प्राविधिक उद्यमीहरूद्वारा स्थापित नेपालका सफल आईटी स्टार्टअप एवं व्यवसायहरूका केही प्रेरणादायी उदाहरणहरू उल्लेख गरिएका छन् ।

मुन्चा: आशिम पाण्डेद्वारा स्थापना गरिएको मुन्चा स्थानीय किसानहरूलाई उपभोक्ताहरूसँग सीधै जोड्ने उद्देश्यले स्थापित डिजिटल प्लेटफर्म हो।

हाम्रो पात्रो: 

उत्सव खत्रीद्वारा स्थापना गरिएको, हाम्रो पात्रो एक करोड भन्दा बढी डाउनलोड भएको लोकप्रिय नेपाली पात्रो एप हो। यसमा समाचार, राशिफल, ज्याेतिषी, साहित्य लगायत थुप्रै कुराहरु उपलब्ध छन् ।

Edufocal: आकाश जोशीद्वारा स्थापित Edufocal ले नेपालमा विद्यार्थीहरूको लागि अनलाइन सिकाइ प्लेटफर्मकाे रुपमा सेला प्रदान गर्दछ।
यी उदाहरणहरूले सही दृष्टिकोण, टिम र रणनीतिका साथ अघी बढेकाे खण्डमा प्राविधिक पृष्ठभूमि बिना नै नेपालमा सफल आईटी स्टार्टअप निर्माण गर्न सकिन्छ  भन्ने  देखाउँछन्। 

  उद्यमशीलताकाे  यात्रामा अघी बढ्न चाहनुहुने तपाइहरु  सम्पूर्णमा हार्दिक शुभकामना !

• कमल पन्थी