२०८३ मंसिर ७ आइतबार

Nov 22 2026 Sunday

  • २०८३ मंसिर ७ आइतबार

२०८३ मंसिर ७ आइतबार

कीर्तिपुरमा वन सम्पदाको दोहनः भौतिक संरचनाको निर्माण गरिँदै

कीर्तिपुरमा वन सम्पदाको दोहनः भौतिक संरचनाको निर्माण गरिँदै

भनिन्छ “एक जना व्यक्तिको लागि चार वटा रूखको आवश्यकता पर्छ ।” तर काठमाण्डौमा के त्यो सम्भव छ ? काठमाण्डौंमा वातावरवण प्रदुषण व्यापक हुँदै गएको कुरालाइ कसैले नकार्न सक्दैन । काठमाण्डौंको प्रदुषण कम गर्न काठमाण्डौं वरपरका वनहरूले महत्वपूर्ण भुमिका निर्वाह गरेका छन् । शिवपुरी–नागार्जुन राष्टिय निकुञ्ज बाहेक सबै वनहरू सामुदायिक वनको रूपमा समुदायलार्इ नै हस्तान्तरण गरिएको छ । यि वनहरूले नै काठमाण्डौं उपत्यकामा पानीको स्रोत र प्राण वायुले सञ्जिवनीको रूपमा काम गरिरहेका छन् ।

तर काठमाण्डौंको पश्चिम – दक्षिणी क्षेत्रमा रहेको कीर्तिपुरमा भने वातावरण संरक्षणको ख्याल नगरि वन भित्र नै सिमेन्टका  भौतिक संरचनाको निर्माण व्यापक रूपमा भइरहेको छ । चम्पादेवी सामुदायिक वन, पहाडको पाखामा जातिय संग्राहलयको नाममा व्यापक वन फँडानी भइरहेको छ । स्वरोजगारको नाममा बेकरी उद्याेग निर्माण गरिएको छ भने सामुदायिक भवन, लगायत अन्य भवनहरू समेत  निर्माण भइसकेका छन् । अझै रेडक्रस लगायतका भवन निर्माणको चरणमा छन् ।  कीर्तिपुर नगरपालिका नजिकै रहेको इन्द्रायणी समुदायिक वनमा साना भौतिक संरचना लगायत प्रखाल लगाइएको छ । चुनपहरो तथा बोसन सामुदायक वनमा पनि वन विनास गरि कटेज तथा साना रेष्टुरेन्ट निर्माण गरिएको छ । जलविनायक सामुदायक वन उपभोक्ता समुह र आदिनाथ वन उपभोक्ता समुहमा पनि पर्यटकिय क्षेत्र बनाउने निहुँमा कंक्रिट तथा सिमेन्टका संरचना निर्माण गरिँदैछ । वन क्षेत्रमा यस्ता भोतिक संरचना गर्न वन ऐन तथा नियमावलीले रोक लगाएको छ  भने सामुदायिक वन उपभोक्ता समुहले पनि स्विकृत कार्य योजना विपरित कार्य गर्न नहुने व्यवस्था वन ऐनले उल्लेख गरेको छ । तर त्यस क्षेत्रमा मनपरि तरिकाले राजनीतिक आडमा भौतिक संरचना निर्माण भइरहेको छ ।

यसाे हुँदा पनि  जिल्ला वन कार्यालयको मातहत रहने इलाका वन कार्यलय भने निरिह भएर मुख दर्शक भएर बसेको छ भने वातावरण संरक्षणकर्मीहरू समेत अाफूहरूकाे आवाज सुनुवाइ नभएको बताउँछन् । यस्ता सिमेन्टका भौतिक संरचनाले जमीनलाइ सुख्खा बनाउने र पानीका स्रोतहरू समेत सुकाउने सम्बन्धित क्षेत्रका विज्ञहरू बताउँछन् । त्यसको प्रत्यक्ष असर देखिन थालेको स्थानिय बासिन्दाको भनाइ छ ।  हिजोका पानीका मुहानहरू संरक्षणका लागि बनाइएका सिमेन्टका संरचनाहरू हाल सुख्खा छन । वर्षामा समेत त्यसमा पानी नहुने स्थानियबासिहरू बताउँछन् ।

वातावरवणका क्षेत्रमा भएका उपलब्धिहरू बचाइ राख्न त्यस्ता संरचनाको निर्माण रोक्नु पर्ने र स्थानिय स्रोत साधनको प्रयोग गरि त्यसको संरक्षण गर्नुपर्ने संरक्षणकर्मी बताउँछन् । त्यसका लागि ढुंगा, माटो, काठ आदिको प्रयोग गर्न सकिन्छ । दीगो वातावरवण संरक्षणको उपाय अपनाउनु पर्ने बेला आइसकेको छ ।

चम्पादेवी सामुदायिक वन, पहाडको पाखामा जातिय संग्राहलयको नाममा व्यापक वन फँडानी भइरहेको छ । स्वरोजगारको नाममा बेकरी उद्याेग निर्माण गरिएको छ भने सामुदायिक भवन, लगायत अन्य भवनहरू समेत  निर्माण भइसकेका छन् । अझै रेडक्रस लगायतका भवन निर्माणको चरणमा छन् ।  कीर्तिपुर नगरपालिका नजिकै रहेको इन्द्रायणी समुदायिक वनमा साना भौतिक संरचना लगायत प्रखाल लगाइएको छ । चुनपहरो तथा बोसन सामुदायक वनमा पनि वन विनास गरि कटेज तथा साना रेष्टुरेन्ट निर्माण गरिएको छ । जलविनायक सामुदायक वन उपभोक्ता समुह र आदिनाथ वन उपभोक्ता समुहमा पनि पर्यटकिय क्षेत्र बनाउने निहुँमा कंक्रिट तथा सिमेन्टका संरचना निर्माण गरिँदैछ । वन क्षेत्रमा यस्ता भोतिक संरचना गर्न वन ऐन तथा नियमावलीले रोक लगाएको छ  भने सामुदायिक वन उपभोक्ता समुहले पनि स्विकृत कार्य योजना विपरित कार्य गर्न नहुने व्यवस्था वन ऐनले उल्लेख गरेको छ ।

स्थानिय सरकारले पनि विकास निर्माणको नाममा चरम वन विनास गरेको पाइएको छ । राजनीतिक स्वार्थ पुरा गर्नको लागि वनजंगल नमासियोस् ।  विकासको नाममा सगरमाथालार्इ प्लटिङ् गरि सहर बनाउनु कदापि राम्रो होइन । नदिलाइ पुरेर खेति गर्नु कदापि राम्रो होइन । यसको असर हामीले हरेक वर्ष हेर्दै आएका छौं । भोग्दै आएका छौं । हामी वातावरण संग कहिल्यै जुझ्न सक्दैनौं । त्यसको संरक्षण गरि त्यसबाट हुने क्षति वा हानि कम गर्न भने पक्कै सकिन्छ । त्यस तर्फ सबैको ध्यान जान जरूरी छ ।

 

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
थप समाचार

© 2026 All right reserved to सेताेघर मिडिया नेटवर्क प्रा लि  | Site By : Sobij