२०८३ मंसिर ६ शनिबार

Nov 21 2026 Saturday

  • २०८३ मंसिर ६ शनिबार

२०८३ मंसिर ६ शनिबार

जनतालाइ सकारात्मक प्रभाव पर्ने गरी बजेट ल्याउनुपर्छः व्यवसायी थापा

जनतालाइ सकारात्मक प्रभाव पर्ने गरी बजेट ल्याउनुपर्छः व्यवसायी थापा

चन्द्र थापा

विगत  झण्डै अढाइ बर्ष पहिले देखि शुरु भएको कोरोना महामारीसँगै पछिल्लाे समय रुस र युक्रेन बीचको युद्धको कारण मुलुकको लागि अत्यावश्यक रहने पेट्रोलियम पदार्थ, खाने तेल लगायतका वस्तुहरुमा अत्याधिक मूल्य वृद्धि हुँदै आएको छ । नेपालले आयात हुने वस्तुहरु मध्ये सबैभन्दा बढी पेट्रोलियम पदार्थकै आयातको लागि खर्चने गरेको छ । यसबाट नेपालमा विदेशी मुद्रा (अमेरिकी डलर)को सञ्चिती अत्याधिक घटेको छ । विश्वकै प्रतिकूल अर्थतन्त्रसँगै नेपालको अनियन्त्रित मूल्यवृद्धि एवं घट्दो डलर सञ्चिती लगायतका कारण कतै मुलुक कतै चरम आर्थिक सङ्कटमा त पर्ने होइन भन्ने आशङ्का यतिबेला सबै वर्गसमुदायमा उब्जिइरहेको छ ।

यतिबेला आगामी वर्ष (२०७९–८०)को बजेट निर्माणको लागि गृहकार्य भैरहेको छ । यसकारण वर्तमान सन्दर्भमा आगामी बर्षको लागि समग्रमा बजेट कस्तो आउला भन्ने विषय पनि सबैको लागि चासोको विषय बनेको छ । दिनदिनै तीव्र रुपमा बढ्दै गएको महँगी एवं विविध कारणले रोजगारीमा भएको कटौती लगायतका कारण जनताको आर्थिक पक्षमा समेत निकै नै प्रभाव परेको छ । समग्रमा अर्थतन्त्र तुलनात्मक रुपमा निकै कमजोर रहेको वर्तमान सन्दर्भमा बजेट ल्याउने क्रममा राज्य पक्षले शिक्षा, स्वास्थ्य, यातायात लगायतका जनजीवनसँग प्रत्यक्ष सरोकार राख्ने विषयवस्तुहरुलाई त मुख्य प्राथमिकतामा राख्नैपर्छ । बढ्दो महँगीले गर्दा निजी क्षेत्रबाट सञ्चालित विद्यालय, क्याम्पस, अस्पताल लगायतबाट प्रवाह गरिने सेवा बापत नियमित रुपमा ठूलो खर्च गर्न मुस्किल हुँदै जान थालेको छ ।

भर्खरै सम्पन्न हुँदै गरेको निर्वाचन बाट वनेको स्थानीय सरकारले आ–आफ्नो स्थानीय तहमा शिक्षा र स्वास्थ्यको गुणस्तर सुधार गरी निजी क्षेत्रसँग प्रतिष्पर्धी बनाउँदै लैजान सक्ने गरी उपयुक्त अवसर खोजी गर्नुपर्छ । यसका लागि आगामी बर्षको बजेटले कुन पक्षलाई कसरी मम्बोधन गर्नुपर्ने हो, आवश्यकता र औचितााााा पनि यी कुराहरुलाई प्राथमिकतामा राख्ने गरी गहिरिएर सम्बोधन गरिदिनुपर्छ । त्यस्तै सार्वजनिक यातायातको सेवा अनि गुणस्तर र जवाफदेहीतामा पनि बजेटले ध्यान पु¥याउनुपर्छ । अहिलेको जस्तो सडकले धान्नै नसक्ने गरी व्यक्तिपिच्छे गाडी राख्नुपर्ने स्थिति आउन नदिनको लागि हामीले निश्चित दिशा अवलम्बन गर्नुपर्ने हुन्छ ।

अर्को महत्त्वपूर्ण विषय भनेको हामी अहिले पनि नेपाललाई बाहिर कृषिप्रधान देश नै भनिरहेका छौं । तर हामीले कृषि क्षेत्रबाट आत्मनिर्भर हुने तर्फ नलागि आयातित खाद्य एवं उपभोग्य सामाग्रीको प्रयोगमा रमाइरहेका छौं । अब भाषणमा मात्र नभएर वास्तविक रुपमा हामी कृषिमा आत्मनिर्भर हुनुछ । यसको लागि कृषि क्षेत्र प्रति युवाहरुको आकर्षण बढ्ने वातावरण सृजना गर्नुपर्नेछ । युवालाई विदेश पलायन (निर्यात) तर्फ नभई उत्पादनमा जोड्नुपर्नेछ । उपलब्ध सीप, पुँजी, प्रविधि र जनशक्तिलाई यहीँ नै रोजगारीको वातावरण सृजना गर्नुपर्नेछ । उत्पादित वस्तुको सहज बजारीकरणका तौरतरिकाहरु खोजी गर्नुपर्नेछ । जसबाट दीर्घकालिन रुपमा हामीले यहाँ उत्पादन सम्भव रहने वस्तुहरुको आयातको लागि ठूलो परिमाणमा स्वदेशी पुंजी विदेश पलायन गर्नुपर्दैन । यहीँ रोजगारीका नयाँ अवसरहरु सृजना गर्न सकिन्छ । हामीले अब सम्भव रहेसम्म स्वास्थ्यवद्धक विषादी रहित खाद्य वस्तुहरुको उत्पादनमा ध्यान दिनुपर्ने जरुरी समेत छ । आगामी बजेटले यस्ता विषयवस्तुहरुलाई सम्बोधन गर्नुपर्ने आवश्यकता छ ।

जलविद्युतकाे उपयाेगलाइ प्रवर्द्धन गराै‌

जलश्रोतको धनी देश नेपालमा बिजुलीमा हामी आत्मनिर्भर हुँदैछौं भनिएको पनि धेरै समय भैसक्यो । बिजुलीमा आत्मनिर्भरताको नजिक पुगेको र जलशक्तिको प्रचूर सम्भावना रहेको नेपालमा विश्वबजारबाट उपलब्ध जलविद्युत उपयोग नगरी ठूलो घाटामा पेट्रोलियम पदार्थको आपूर्ति गरिरहनु पर्ने स्थिति पनि हाम्रो चिन्ताको विषय बनेको छ । हाम्रो पुँजी बाहिरिने प्रमुख माध्यम बनेको पेट्रोलियम पदार्थ आयातको विकल्प सम्बन्धमा पनि हामीले ढिलाई गर्नुहुँदैन । तसर्थ छिटो भन्दा छिटो विद्युत उत्पादन बढाई पेट्रोलियम पदार्थ आपूर्तिको नाममा बढ्दै गएको स्वदेशी पुँजीलाई यहीँ रोक्नको लागि हामीले ढिलाई गर्नुहुँदैन । यसको लागि प्रयाप्त विद्युत उत्पादन गरी विद्युतीय सवारी साधनको उपयोग र आधुनिक विद्युतीय चुल्होको सहज र सुपथ उपलब्धता हुनेगरी राज्य पक्षबाट आवश्यक प्रबन्ध मिलाउनु जरुरी रहन्छ । यसको लागि राज्यले चार्जिङ स्टेसन लगायतका पूर्वाधार निर्माणमा केन्द्रित हुनु जरुरी रहन्छ । हामीले आयातित ग्यास भन्दा स्वदेशमै उत्पादित विजुलीलाई लक्षित गर्नुपर्छ । सबै जनतालाई कम्तीमा सरकारको उपस्थिति भएको अनुभुति हुने गरि आवश्यक छुट एवं सहुलियत जस्ता प्रोत्साहनमूलक प्याकेज दिएर अत्यधिक घाटा भनिएको एलपि ग्यासको आयात न्यूनीकरण गहिरो छलफल चलाउनु पर्छ ।

अन्त्यमा, स्थानीय तहलाई थप जवाफदेही अनि जिम्मेवार बनाउँदै, प्रत्येक स्थानीय तह र सदरमुकाम जोड्ने सडकहरु स्तरउन्नती गर्ने , भौगोलिक स्थिति, बाह्य परिस्थिति र संभावना अनि आवश्यकताको पहिचान गर्दै ठाउँ–ठाउँमा औद्योगिक क्षेत्र स्थापना गरी लगानीकर्ताहरुलाई लगानीका नयाँ क्षेत्रमा आकर्षित हुने गरी लगानीमैत्री वातावरण निर्माणमा आगामी बजेट केन्द्रित हुनुपर्छ । यसको अलावा स्थानीय विशेषता झल्किने कृषि एवं सीपमा आधारित वस्तुहरुको उत्पादन, उत्पादकत्व वृद्धि, स्वरोजगारमूलक व्यवसाय स्थापनाको पहल एवं शिप र कलाकाे सम्मान हुने स्थितिलाई पनि आगामी बजेटले विशेष सम्बोधन गर्नुपर्ने जरुरी छ ।

(धादिङका चन्द्र थापा काठमाडाैंमा व्यवसाय गर्दै आएका छन्)

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
थप समाचार

© 2026 All right reserved to सेताेघर मिडिया नेटवर्क प्रा लि  | Site By : Sobij