
डेण्डी शेर्पा, प्रबन्ध निर्देशक, सिटी एक्सपोर्ट एण्ड इम्पोर्ट प्रा.लि
डेण्डी शेर्पा नेपालमा उत्पादन हुने हस्तकलाजन्य सामानहरु बाह्य बजारमा निर्यात गर्ने कार्यमा संलग्न रहँदै युवा उद्यमी हुन् । हाल उनले मुर्ति, कार्पेट, गलैंचा, हाते कागज लगायतका सामानहरु बाह्य बजारमा निर्यात गर्छन् । नेपाल हस्तकला महासंघ, नेपाल निर्यात परिषद लगायतका व्यावसायिक संस्थाहरुमा आवद्ध रहेका डेण्डी अन्य सामाजिक गतिविधिहरुमा समेत सक्रिय रहँदै आएका छन् । उनी शेर्पा विद्यार्थी मञ्चका पूर्वअध्यक्ष पनि हुन् । हाल उनले हिलारी एण्ड ट्रष्ट, शेर्पा एसोसिएसन लगायतका संघसंस्थासँगको सहकार्यमा कमजोर आर्थिक अवस्थामा विद्यार्थीहरुलाई छात्रवृत्ति एवं अन्य सहयोगहरु उपलब्ध गराउँदै आएका छन् ।
सोलुखुम्बु जिल्लामा जन्मिएका डेण्डी शेर्पा प्रवेशिका परीक्षा उत्तीर्ण गरेपछि थप अध्ययनको लागि काठमाडौं प्रवेश गरेका हुन् । औपचारिक रुपमा स्नातकोत्तर तह सम्मको शिक्षा पूरा गरेका उनले स्नातक तह अध्ययन गर्ने समय देखि नै आफ्नो व्यवसाय शुरु गरेका हुन् ।
व्यावसायिक गतिविधिमा शेर्पाको संलग्नता
निर्यात व्यवसायमा विगत ७-८ बर्ष देखि संलग्न रहँदै आएका डेण्डी नेपालमा उत्पादन हुने हस्तकलाजन्य सामानहरुको निर्यात राम्रो रहेको बताउँछन् । साथै मुलुकको आर्थिक अवस्था माथि उठाउन नेपालको निर्यात व्यापार बढाउनु जरुरी रहेको उनको धारणा छ । नेपालबाट अहिले निर्यात हुने सामान मध्ये करिब ५३ प्रतिशत निर्यातजन्य सामानहरु कृषिजन्य नै रहने गरेका छन् । ४७ प्रतिशत अन्य सामानहरु छन् । विश्वबजारमा पाम वइल, अलैंची, कफी, अदुवा लगायतका सामानहरुको माग पनि उच्च छ । हस्तकलाजन्य सामानहरुको माग पनि बर्षेनी बढ्दो छ ।
नेपालमा १ हजार लागतमा उत्पादन गरिएको ज्याकेट अमेरिका निर्यात गर्न सकेको खण्डमा करिब १० हजारमा बिक्री गर्न सकिन्छ । अमेरिका सरकारको नियम अनुसार कामदारलाई काममा खटाए बापत प्रतिघण्टा १९ डलर पारिश्रमिक दिनुपर्ने हुन्छ । जसले गर्दा अमेरिका लगायत विकसित देशमा उत्पादन लागत उच्च छ ।
नेपाली सामान बिक्री गर्ने माध्यमः
डेण्डीले नेपालका अन्य सामान उत्पादक कम्पनीहरुसँगको सहकार्यमा यी सामानहरु संकलन गर्छन् । आफूसँग उपलब्ध सामानहरु बिक्री गर्नको लागि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रवर्द्धन गर्नुपर्ने हुन्छ । सोहीबमोजिम डेण्डीले आफूसँग भएका सामानहरु अनलाइन प्लेटफर्मको माध्यमको अलावा अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा आयोजना हुने प्रदर्शनी मेलाहरु नै मुख्य बजार प्रवर्द्धनको माध्यम बन्ने गरेका छन् ।
निर्यातमा सम्भावनाः
डेण्डी पछिल्ला दिनहरुमा नेपालमा उत्पादन भएका कपडा समेत निर्यात गर्ने कार्यमा संलग्न रहँदै आएका छन् । नेपालमा उत्पादन हुने सामानहरु थोरै लागतमा उत्पादन गरी उच्च मूल्यमा बिक्री गर्न सकिन्छ भन्ने डेण्डीको अनुभव छ । नेपालमा १ हजार लागतमा उत्पादन गरिएको ज्याकेट अमेरिका निर्यात गर्न सकेको खण्डमा करिब १० हजारमा बिक्री गर्न सकिन्छ । अमेरिका सरकारको नियम अनुसार कामदारलाई काममा खटाए बापत प्रतिघण्टा १९ डलर पारिश्रमिक दिनुपर्ने हुन्छ । जसले गर्दा अमेरिका लगायत विकसित देशमा उत्पादन लागत उच्च छ । नेपालमा भने ठूलो सङ्ख्याका युवाहरुले तुलनात्मक रुपमा थोरै पारिश्रमिकमा काम गर्न तयार छन् । वैदेशिक रोजगारीमा जाने युवाहरुलाई नेपालमा नै काममा लगाउन सकेको खण्डमा नेपालमा नै उत्पादन बढाउन सकिने र यसबाट आयात प्रतिस्थापन एवं निर्यात प्रवर्द्धन गरी मुलुकको आर्थिक अवस्थालाई माथि उठाउन सकिने अवस्था रहन्छ ।
राज्यले व्यवसाय प्रवर्द्धनमा निर्वाह गर्नुपर्ने भूमिका
नेपाल सरकारले मुलुकको अवस्था माथि उठाउनको लागि उत्पादन वृद्धि र निर्यात प्रवर्द्धनलाई नै विशेष जोड दिनु जरुरी रहन्छ । यसको लागि नेपाल सरकारले सहुलियत दरमा कर्जा, भन्सार छुट, अतिरिक्त करमा छुट, कच्चा पदार्थ संकलन एवं प्रशोधन लगायतमा सहयोग पुर्याउनुपर्छ । यस किसिमका सुविधाहरु उपलब्ध गराएर व्यवसायीहरुलाई प्रोत्साहन गर्ने हो भने अन्य मुलुकबाट उत्पादन हुने सामानहरुसँग प्रतिष्पर्धा गर्न सकिने अवस्था रहन्छ । जसरी भारत र चीन सरकारले व्यवसायीहरुलाई उत्पादन, प्रदर्शनी, बाह्य बजार प्रवर्द्धन लगायतमा सहयोग पुर्याएको छ, त्यसरी नै नेपाल सरकारले पनि सहयोग पुर्याउन सकेको खण्डमा नेपालले उत्पादन गर्ने सामानहरु अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिष्पर्धी बन्न सक्छन् ।
नेपालबाट निर्यात गरिने सामानहरु अधिकांश सजावट र विलासिताकै सामानहरु हुन् । नेपालबाट दैनिक आवश्यकताका वस्तुहरु बाह्य बजारमा निर्यात कम रहेको कारण अहिले बाह्य बजारमा हुने नेपाली सामानको माग घटेको छ । यस बर्ष कोरोनाले ल्याएको आर्थिक मन्दीले यस्तो अवस्था सृजना भएको हो । यसले गर्दा नेपाली सामानको उत्पादन एवं बजारीकरणमा अहिले प्रत्यक्ष असर परेको छ ।
कोरोनाको व्यवसायमा प्रभाव
नेपालबाट निर्यात गरिने सामानहरु अधिकांश सजावट र विलासिताकै सामानहरु हुन् । नेपालबाट दैनिक आवश्यकताका वस्तुहरु बाह्य बजारमा निर्यात कम रहेको कारण अहिले बाह्य बजारमा हुने नेपाली सामानको माग घटेको छ । यस बर्ष कोरोनाले ल्याएको आर्थिक मन्दीले यस्तो अवस्था सृजना भएको हो । यसले गर्दा नेपाली सामानको उत्पादन एवं बजारीकरणमा अहिले प्रत्यक्ष असर परेको छ । जिडिपी दरमा आएको कमीले पनि यसलाई पुष्टि गर्छ । यसको अलावा कोरोनाको कारण आपुर्ति प्रणालीमा सृजना भएको अवरोध र असरले समयमा सामान उपलब्ध हुन नसक्दा कृषिजन्य लगायतका सामानहरु बाटोमा नै कुहेर नष्ट हुने अवस्था पनि सृजना भयो । अझै पनि उच्च ढुवानी लागतको मारमा निर्यातकर्ता व्यवसायीहरु पर्दै आएका छन् । नेपाल सरकारको वाणिज्य नीतिले पनि व्यवसायीहरुका समस्याहरु सम्बोधन हुन सकेको छैन । राज्यले समग्र मुलुकको अवस्था माथि उठाइ स्वदेशमा नै केही गर्न चाहने व्यक्तिहरुलाई संरक्षण गर्ने जिम्मेवारी समेत नेपाल सरकारले नै लिनुपर्ने हुन्छ ।

अन्त्यमा
नेपालका उद्यमीहरुसँग सहकार्य गर्दै नेपाली उत्पादनलाई बाह्य बजारमा प्रवर्द्धन गर्नको लागि नेपाल सरकारले सम्बन्धित देशका राजदूतावाससँग सहकार्य गी नेपाली उत्पादन बाह्य बजारमा प्रवर्द्धन गर्न सकिने वातावरण मिलाउनु जरुरी छ । यसो हुन सकेको खण्डमा राज्य तथा व्यवसायी दुवैलाई फाइदा पुग्न सक्छ ।
© 2026 All right reserved to सेताेघर मिडिया नेटवर्क प्रा लि | Site By : Sobij