२०८३ मंसिर ७ आइतबार

Nov 22 2026 Sunday

  • २०८३ मंसिर ७ आइतबार

२०८३ मंसिर ७ आइतबार

सफल उद्यमी प्रेम लामा उनको प्राङ्गारिक कृषि तथा व्यावसायिक अनुभव

सफल उद्यमी प्रेम लामा उनको प्राङ्गारिक कृषि तथा व्यावसायिक अनुभव

प्रेम लामा, सञ्चालक अाशापुरी अर्गानिक एग्राे फार्म

प्रेम लामाको जन्म काभ्रेको साँगामा वि.सं २०११ बैशाखमा भएको हो । पित बेलबहादुर लामा र माता माइती लामाको कोखबाट जन्मेका प्रेम लामाले १२ बर्षको हुँदा आफ्नै गाउँको जनजागृति स्कुलमा पढेका थिए । र विद्यालय स्तरीय शिक्षा चाहिँ काठमाडौंको दरबार हाइस्कुलबाट करिब २० बर्षको उमेरमा भएको थियो । त्यसपछि उनले काठमाडौंकै रत्नराज्यलक्ष्मी क्याम्पसबाट प्रवीणता प्रमाणपत्र तह पूरा गरे भने स्नातक तह चाहिँ त्रिचन्द्र कलेजबाट पूरा गरेका थिए । उनका हाल शिवपुरी अर्गानिक फार्म र काठमाडौंको गल्कुपाखामा सुरमा पेपर प्रडक्ट गरी दुइवटा उद्योग सञ्चालनमा रहेका छन् ।

१०-१२ बर्षको हुँदासम्म असाध्यै खेल्न मन पराउँथे प्रेम लामा । त्यति बेला उनको गाऊँमा कसैले आफ्ना छोराछोरीलाई गाली गर्नुप¥यो भने ‘तँ त प्रेमजस्तै बिग्रने भइस्’ भनेर गाली गर्थे रे । पछि उनै प्रेम आफ्नै गाउँमा ३० जनाभन्दा बढी व्यक्तिलाई रोजगारी दिन सफल भएका छन् । सानोमा गोठालो जान असाध्यै मन पर्ने प्रेमलाई खेतबारीमा काम गर्न भनेपछि एकदमै गाह्रो लाग्थ्यो । तिनताक उनको घरमा पानीघट्ट सञ्चालन हुन्थ्यो । धेरै गाउँलेहरु त्यो घट्टमा अन्न पिसाउनमा खुसी हुन्थे ।

त्यति बेला प्रेम ‘यही एउटा पानीको कुलोबाट किन एउटा मात्रै घट्ट चलाउने, किन यसबाट १२÷१३ ओटा घट्ट चलाउन सकिँदैन र ’ भोर सोच्ने गर्थे । सानैमा उनमा केही नयाँ काम गर्ने जाँगर चलिरहन्थ्यो । प्रेम लामा मध्यमस्तरीय परिवारमा जन्मिएका व्यक्ति हुन् । परिवार कृषि पेशामै निर्भर थियो । प्रेम लामा हुर्केबढेको ठाउँमा सामाजिक स्थिति अझै पनि पहिलेको जस्तै छ ।

प्र्रेम लामाले घरको कमजोर आर्थिक अवस्थाको कारण आफ्नो लागि आवश्यक खर्च आफैं व्यवस्थापन गर्नुपथ्र्यो । जसले गर्दा उनलाई विज्ञान विषय पढ्ने औधीइच्छा हुँदाहुँदै पनि उनले त्यो चाहना पूरा गर्न सकेनन् । यद्यपि अहिले उनी कृषिविज्ञानसँग सम्बन्धित उद्योग सञ्चालन गरिरहेका छन् । उनको अथक परिश्रमको परिणाम हो अहिलेको उद्योग ।

जागिर

जागिर खानको लागि शिक्षक सेवा आयोगमा भरेको फारामबाट उनको नाम पहिलो नम्बरमा नै निस्कियो । ३० बर्षका थिए त्यतिबेला उनी । करिब १० बर्ष उनी शिक्षण पेशामा संलग्न रहे । त्यसै क्रममा उनको रुचिको क्षेत्र बदलियो । उनी हस्तकला क्षेत्रमा आकर्षित भए । जसले गर्दा उनले शिक्षण पेशा छोडेर सामान्य लगानी (करिब २ हजार रुपियाँ)बाट कागज उत्पादन सम्बन्धी उद्योग शुरु गरे । शुरुमा त्यस कार्यमा एकजना मित्रले सहयोग गर्ने वचनवद्धता जनाएपनि उनीसँगको सहकार्य लामो समय चलेन । जसले गर्दा उनलाई नयाँ जटिल परिस्थिति सृजना भयो । यद्यपि विशेष प्रतिवद्धता सहित उक्त क्षेत्रमा होमिएका उनलाई कागज उत्पादन क्षेत्रमा दक्षता हासिल गर्न करिब १ बर्ष लाग्यो । उनै प्रेम लामा पछि नेपालबाट बाह्य बजारमा कागजजन्य वस्तुहरु निर्यात गर्ने उत्कृष्ट व्यवसायीको रुपमा समेत परिचित हुन सफल रहे । जुन उद्योग अहिले पनि सञ्चालनमा छ ।

प्रेम लामा कर्ममा निकै नै विश्वास गर्छन् । अहिले उनी एक सफल र प्रतिष्ठित व्यक्तिको रुपमा परिचित छन् । यद्यपि बर्षमा करिब १०० दिन त २४ घण्टा नै काममा खटिने बताउँछन् लामा । जुन हामी सबैको लागि आश्चर्यको कुरा हुन जान्छ । सामान्य दिनमा पनि उनले करिब १६ घण्टा समय त आफ्ना उद्योगहरुमा नै बिताउँछन् । कुनै काम शुरु गर्नुभन्दा पहिले उनले निकै गहन तवरले सोच्छन् । डायरीमा टिपोट गर्छन् । कामलाई निकै नै महत्व दिने बानी बसेको छ प्रेम लामामा । उनको व्यवसायलाई माथि उठाउने कार्यमा श्रीमतीको पनि निकै महत्वपूर्ण भूमिका छ । यद्यपि महत्वपूर्ण कामहरु प्रेम आफैंले नै सम्पन्न गर्छन् । कामदार तथा कर्मचारीहरुलाई राम्रो तवरले परिचालन गर्छन् । सबै पक्षमा निपूर्ण लामाको सफलता यिनै पक्षहरुलाई व्यवस्थित बनाउन सकेकै कारण त्यस अवस्थामा पुग्न सकेको हो ।

काम गर्ने क्रममा विभिन्न किसिमका समस्याहरु प्रेमले पनि सामना गरेका छन् । यद्यपि ती समस्याहरुmलाई उनी निकै सामान्य रुपमा लिई सहजै समाधान गर्न तत्पर हुन्छन् । सजिलै समाधान हुनसक्ने नदेखिए त्यस बारेमा राम्रोसँग सोचविचार गरिसक्दा कुनै उपाय आफैं निस्किहाल्छ । आफूले आफूनिकटका व्यक्तिहरु र ग्राहकसँग गर्ने व्यवहार नै आफ्नै जिन्दगीमा फिर्ता हुन्छ भन्ने मान्यता राख्ने उनी कसैलाई पनि धोका दिँदैनन् । इमान्दार भइ काम गर्नुपर्छ भन्ने मान्यता राख्छन् उनी ।

|उद्योग सञ्चालनमा शोखिन भए सफल भइन्छ
सामान्यतया उद्योग सञ्चालन कार्य अर्थोपार्जनकै उद्देश्यले गरिन्छ । यद्यपि त्यही उद्योगलाई शोखको रुपमा समेृत विकास गर्न सकेको खण्डमा उद्योगले तुलनात्मक रुपमा डबल फाइदा पु¥याउन सक्छ । प्रेमले पनि यो अनुभव गरिसकेका छन् । शुरुमा कागज उद्योगमा काम गर्ने विशेष शोख भएको कारण नै अहिले लामाले आफूले मुलुककै उच्च गुणस्तरीय कागज उत्पादन गर्न सफल छन् । जुन कागज अहिले लामाले विश्वबजारमा विक्री गरिरहेका छन् । उद्योग सञ्चालनको क्रममा त्यसलाई सामान्य रुपमा जिवीकोपार्जन मात्र नभई मुलुकमा रोजगारी र राजस्व सृजनामा पनि महत्वपूर्ण योगदान दिनुपर्छ भन्ने मान्यता राख्छन् लामा । यसको अलावा विदेशी उत्पादनलाई विस्थापित गर्न सक्ने किसिमको योजना सहित त्यो किसिमको उद्योग सञ्चालन गर्नुपर्नेमा जोड दिन्छन् लामा ।

आफुसँग विचार मिल्ने व्यक्तिहरुको सहकार्यमा अहिले प्रेम सहितका कागज उत्पादकहरुले सहकारी समेत सञ्चालन गरेका छन् । व्यवसायको अलावा समाजसेवामा शोख राख्छन् लामा । कागजको अलावा उनले स्थापना गरेको अर्गानिक कृषि फार्मलाई पनि उनी समाजसेवाको अर्को स्वरुपकोरुपमा व्यक्त गर्छन् । विषादीमुक्त खाद्यान्नको पहुँच सर्वसाधारणमा विस्तार गरिरहेका उनी आगामी दिनमा यस क्षेत्रलाई अझ व्यापक बनाउँदै लैजाने योजनामा छन् । अहिले उनले सञ्चालन गरेको कृषि फार्म हो आशापुरी अर्गानिक । जुन काभ्रेमा सञ्चालित छ । कागज र कृषि फार्म गरी अहिले उनका उद्योग मार्फत करिब १ सय व्यक्तिहरुले रोजगारी पाएका छन् । उनको उद्योगको निम्ति बन्द,हड्ताल जस्ता समस्याले पनि काममा बाधा पु¥याउँदै आएका छन् । आफुले सोचेजति काम गर्न नसकेको बताउँछन् प्रेम लामा । सामान्यतया बैंकबाट ऋण नलिई उद्योग चलाउनुपर्ने मान्यता राख्छन् लामा ।

अहिले उद्योग व्यवसायमा देखिएको एउटा समस्या अस्वस्थ प्रतिष्पर्धा हो । जुन व्यवसायीबाट सिर्जना भएको हो । यसलाई समाधान गर्न व्यवसायीहरु नै आपसमा मिल्नुको विकल्प रहँदैन । कृषि क्षेत्रमा अहिले श्रम समस्या, समयमा उत्पादन लगायतका समस्या पनि छन् । श्रम समस्या समाधानमा राजनीतिक दलको भूमिका पनि महत्वपूर्ण हुने गर्छ ।

उद्यमी लामा नेपालका युवाहरु बारे विशेष चिन्तित छन् । उनले कसरी सानो लगानीमा राम्रा उद्योग वा व्यवसाय सञ्चालन गर्न सकिन्छ भन्ने बारे केही सोधखोज गरेका छन् । जुन् यस्ता छन् ।
क) कृषि
ख) फलफूल
ग) चिया
घ) अर्गानिक तरकारी
ङ) कृषिजन्य उत्पादन
च) जडिबुटी
छ) औषधीजन्य फलफूल
यी सबै क्षेत्रहरु कृषिमा आधारित क्षेत्र नै हुन् । नेपालमा कृषि उद्योगको अन्तर्राष्ट्रिय बजार सम्भावना राम्रो रहेको लामाको अनुभव छ ।

कृषि क्षेत्र अन्तरगतकै सिताके च्याउमा शुरुमा करिब १ करोड लगानीमा काम गर्ने हो भने एक बर्षमा नै त्यसलाई दोब्बर गर्न सकिने सम्भावना भएको कारण सम्भावना निकै राम्रो रहेको कारण युवाहरुलाई थप प्रविधि र पुँजी सहित कृषिमा लाग्न सल्लाह दिन्छन् लामा । अहिले सिताके च्याउको माग भारतमा पनि निकै बढेको छ । राम्रो सम्भावना रहेकै कारण अहिले जापानले ४ लाख भन्दा बढी मानिस च्याउ उत्पादनमा नै लगाएको छ ।

यसैगरी किवी फलको पनि राम्रो सम्भावना छ । यस फलको युरोप, अमेरिका लगायतमा राम्रो माग छ । यसको अलावा एभोगाड्रोले पनि राम्रो सम्भावना बोकेको छ ।

पछिल्ला बर्षहरुमा हर्वल चियाको माग निकै नै बढेको छ । विषादीमुक्त अर्गानिक तरकारी निकै लोकप्रिय बनेको छ । यसलाई घरघरमा पुर्याउने व्यवस्था गर्नसके राम्रो आर्थिक उपार्जन र सामाजिक प्रतिष्ठा कमाउन सकिन्छ । यसैगरी फलफूलका जाम, जुस, बेली उत्पादन गरेर पनि राम्रो कमाई गर्न सकिन्छ ।

नेपालमा कृषिमा राम्रो सम्भावना भएको अर्को क्षेत्रमा पर्छ जडिबुटी । तर नेपालमा अहिले पनि थुप्रै जडिबुटीहरुको पहिचान र बजार अनुसन्धान हुन सकेको छैन । यस सम्बन्धि राज्यले स्पष्ट नीति बनाउने र युवा परिचालन गरी जडिबुटी प्रशोधन गरेर विक्री गरेमा राम्रो मुनाफा आम्दानी गर्न सकिन्छ । कतिपय कृषिजन्य उत्पादनलाई सिधै औषधीकै रुपमा पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ । यस्ता उत्पादनको समेत बजारमा राम्रो माग छ । हामीले त्यसको पहिचान गरी बजार मात्र खोजे पुग्छ ।

नेपाललाई साँच्चै धनी बनाउने हो भने कृषि क्षेत्र पनि एक महत्वपूर्ण क्षेत्रको रुपमा विकास हुनु जरुरी छ । यसको अलावा व्यवसाय, स्वास्थ्य र समाजसेवालाई सँगसँगै लैजानुपर्छ भन्ने मान्यता राख्ने लामा आफ्नै फार्मबाट उत्पादित स्वस्थ उत्पादन प्रयोग गर्न पाएकोमा गर्व गर्छन् ।

कर्ण शाक्यकाे म सक्छु नामक  पुस्तकबाट

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
थप समाचार

© 2026 All right reserved to सेताेघर मिडिया नेटवर्क प्रा लि  | Site By : Sobij