– कमल पन्थी

हामी सबैजसो सफल बन्न चाहन्छौं। राम्रो घर, गाडी, बैंक ब्यालेन्स, सामाजिक प्रतिष्ठा र समाजप्रतिको योगदान—यस्ता थुप्रै लक्ष्यहरू हामीले आफ्नो जीवनका लागि तय गरेका हुन्छौं।

यी लक्ष्यहरू पूरा गर्न के–के कदम चाल्नुपर्छ भन्नेबारे हामीसँग जानकारी पनि हुन्छ। त्यसैले हामी योजना बनाएर व्यावहारिक रूपमा मैदानमा उत्रन्छौं पनि—कुनै निश्चित उद्देश्य लिएर।

तर बिडम्बना के हुन्छ भने, अधिकांश अवस्थामा हामीले तय गरेका लक्ष्यअनुसारका कामहरू निर्धारित समयभित्र सम्पन्न गर्न सक्दैनौं।

नयाँ काम सुरु गरेर पूरा गर्न नसक्दा हाम्रो आत्मबल क्रमशः कमजोर हुँदै जान्छ। समय बिना अर्थमा नष्ट गरेको महसुस हुन्छ र आफैंप्रति पश्चात्ताप जाग्छ। यस्तो अवस्था हामीमध्ये धेरैले अवश्य सामना गरेका छौं।
आखिर यस्तो किन हुन्छ त ?

हाम्रा योजनाहरूको सुरुवाती स्वरूप

सुरुमा हामी यस्ता योजनाहरू बनाउँछौं—

• मेरो दैनिकी कम्तीमा २१ दिन वा ३ महिनासम्म परिवर्तन भइसकेको हुनेछ।

• मेरा सबै खर्च विवरण ट्र्याक गर्नेछु र प्रत्येक हप्ता समीक्षा गर्नेछु।

• म हरेक बिहान ५ बजे नयाँ ऊर्जा र योजनासहित उठ्नेछु।

• म हरेक दिन बेलुका दिनभरका क्रियाकलापमध्ये

  • कम्तीमा एउटा राम्रो पक्ष

  • र एउटा कमजोर पक्ष
    डायरीमा टिपोट गर्नेछु।
    (यसले राम्रा पक्ष बढाउन र कमजोरी घटाउन सहयोग गर्छ।)

• म आफ्नो समय कुन–कुन काममा खर्च भइरहेको छ, त्यसको ट्र्याक गर्नेछु।
  (ताकि उपयोगी कामलाई निरन्तरता दिन र अनावश्यक कामबाट आफूलाई मुक्त गर्न सकूँ।)

• म हरेक दिन कम्तीमा एउटा किताबको एक अध्याय पढ्नेछु र नोट तयार गर्नेछु।

• म जीवनका सबै लक्ष्यहरू व्यावहारिक रूपमा पूरा गर्न व्यक्तिगत रोडम्याप बनाउनेछु, स्पष्ट समयसीमा सहित।

समस्या कहाँबाट सुरु हुन्छ ?

यस्ता थुप्रै योजना हामी बनाउँछौं। खुसीको कुरा के हो भने—हामी काम सुरु पनि गर्छौं।

तर दुखद् कुरा के हुन्छ भने, समय बित्दै जाँदा ती अधिकांश कामहरूमा निरन्तर संलग्न रहनुको सट्टा, हामी ती कामहरूबाट टाढिँदै जान्छौं।

वास्तविक कारणहरू

१. योजना हुन्छ, तर कार्यप्रणाली हुँदैन

हामी योजना त बनाउँछौं, तर त्यसलाई निरन्तर अघि बढाउने भरपर्दो कार्यप्रणाली (system) हुँदैन।
नत परिणाम मापन गर्ने तरिका हुन्छ, न त आफूलाई जिम्मेवार बनाउने संरचना।

२. जोश छोटो समयमै हराउँछ

सुरुमा ठूलो उत्साह आउँछ, तर ५–७ दिनमै आशा हराउँछ।
यसको मुख्य कारण—

• धेरै कुरा एकैपटक गर्न खोज्नु

• जसले गर्दा प्रत्येक कामको परिणाम ढिलो देखिनु

परिणाम ढिलो देखिँदा हाम्रो मनोबल कमजोर हुन्छ र निरन्तरता टुट्छ।

निष्कर्ष

हामीभित्र आइडियाहरू धेरै हुन्छन्। चाहना, सपना र लक्ष्यको कमी हुँदैन।
तर समस्या के हो भने—

हामीमा संरचना (structure) र जिम्मेवारीबोध (accountability) गराउने तत्वहरू विकास हुन सकेका हुँदैनन्।

लक्ष्य पूरा नहुनुको मूल कारण यही हो।