किन आइरनले डामिन् आमाले छोरालाई ?


विराटनगर करिब एक हप्तादेखि भाइरल बनेको एक समाचारले सामाजिक सञ्जाल र अनलाइन मिडियाहरू अतिरञ्जित तरिकाले तताइरहेको छ । ती समाचारहरू पढ्दा मेरो मन छोयो ।‘ छोरालाई तातो आइरनले डाम्ने नागिन आमा, राक्षसनी आमा, आमाको नाममा कलंक, पापी आमा, निर्दयी आमा, मानवरुपी दानव’ लगायतका अनेकौं शिर्षकमा समाचारहरू प्रकाशन तथा प्रसारण भए ।

फोटो पनि आमाछोराकै राखियो । फोटो देख्ने बित्तिकै सरला र उनको छोरालाई चिनिहालेँ । उनीहरूको अनुहार झल्झल्ती आँखामा नाँच्न थाल्यो । पत्याउन गाह्रो भयो ।

अचानक मुखबाट निस्कियो ‘सरला ! छोरालाई के गरेको यस्तो ? किन र कसरी गर्यौ ? साह्रै गर्नै नहुने निच काम भयो सरला तिमीबाट । बालकलाई कति गाह्रो भएको होला, कहाँ र कस्तो अवस्थामा होला ?’ जस्ता अनगिन्ती सवालहरूले चिमोटिरह्यो मलाई । पटक–पटक समाचार पढें ।
एकैछिनमा त्यो समाचार भाइरल बन्यो । समाचारमा आएका कमेन्टहरू पनि पढें । तथानाम गालीहरू थिए । अश्लील र निकृष्ट शब्दहरूको प्रयोग गरिएका थिए । सरलाले सामान्य अवस्थामा यस्तो जघन्य गर्नु नपर्ने हो । पक्कै केही गडबड छ भन्ने लाग्यो ।

तिलकुमारी शर्मा

सरलाले डिप्रेसनको औषधि खाएको मलाई थाहा थियो । जस्तो अवस्था भए पनि उनलाई प्रहरीले पक्राउ गरिसकेको छ । उनको अवस्था अनुसार उनले पाउने कानुनी सजाय पाउँछिन् नै होला । मलाई अचम्म लागेको कुरा के हो भने सरलाले किन त्यसो गरिन् भनेर गहिराइमा पुगेको पाइएन । छोराले नपढ्दा र श्रीमानको रिसले त्यसो गरिएको भनिएको छ । फेरि श्रीमान बुबाआमालाई लिएर काठमाडौं बस्दै आएको कुरा पनि उल्लेख गरिएको छ ।

यदि श्रीमान् यहाँ छैनन् भने उनको रिसले छोरो किन कुट्नु ? कतै उनी असामान्य स्थितिमा त छैनन् ? मानसिक रोगको शिकार त भएकी छैनन् भनेर कतै खोजी गरेको पाइएन । समाचारमा पनि सन्तुलन भेटिएन । हामीले सिकेको पत्रकारितामा समाचार सन्तुलन मिलाएर लेख्नुपर्छ, पक्ष विपक्ष दुवैतर्फको विचार समाचारमा समावेश हुनुपर्छ भनेर सिकाइएको थियो ।

तर यहाँ त तुलाको एउटा पल्लालाई डन्डासम्म पु¥याएर अर्को पल्लालाई भूईमा टेक्ने गरि समाचार लेखिएको पाइयो । सरलाका श्रीमान् विक्रम र एकजना छिमेकी सीता अर्याल अनि उनका छोरा सिम्पल पढ्ने विद्यालयका प्रिन्सिपल अमिस रेग्मीको भनाईले मात्र समाचार पूरा भयो त ?

यहाँ न त सरलाको भनाइ छ न त उनका माइती पक्षको नै । के सरलाको भनाई वा उनका माइती पक्षको भनाइ उल्लेख गर्नु पर्दैनथ्यो ?

एउटा चेतनशील मानवले गर्नै नहुने घटना सरलाबाट भयो । यस्तो गल्ती सामान्य अवस्थाकी आमाले गर्न सक्लिन् ? तर सरलाले गरिन् । त्यसो भए सरलाको मानसिक सन्तुलनमा कमी आएको त छैन ? उनी नपत्याइदो गरि ठूलै समस्यामा त परेकी छैनन् ? खोजी गर्नु तपाईं हाम्रो कर्तव्य होइन ?

चरम घरेलु हिंसा

सरला र उनका श्रीमान् विक्रमलाई मैले पनि पटक–पटक भेटेर सम्झाएकी छु । सरला र उनको श्रीमानका बारेमा मेरो जानकारीमा भएको कुरा यहाँ राख्न चाहन्छु ।

कुरा २०७२ साल चैत २ गते मंगलबार बेलुकापखको हो । सरलाका श्रीमान् विक्रम काफ्ले हाम्रो अफिस मानव अधिकार तथा वातावरण मञ्च (फरेन) मा आएका रहेछन् । अफिसमा कुरा राख्दै गर्दा म पनि फिल्डबाट त्यही समयमा पुगें । सरलाका विरुद्ध मौखिक उजुरी लिएर आएका रहेछन् उनी ।

अफिसमा म मनोसामाजिककर्ताको रुपमा कार्यरत थिएँ । त्यसैले म पुगेपछि उनको गुनासो सुन्ने जिम्मा मलाई आयो । श्रीमतीले छोरालाई कुट्ने, खान नदिने, भोकै अनि ढिला स्कुल पठाउने, घरको र छोराको सरसफाइ नगर्ने जस्ता गुनासा राखे उनले ।

मैले उनको कुरा सुनेर एक दुई दिनभित्र सरलालाई सम्झाउने वचन दिएँ । उनको घरको ठेगाना र सरलाको फोन नम्बर लिएर उनलाई विदा दिएँ । बालक कुटपिटमा परिरहेको थाहा पाएपछि अरु कामलाई बिसाएर भोलिपल्टै उनलाई भेट्न गएँ ।

एउटा महिलासम्बन्धी काम गर्ने सामाजिक संस्थामा सरलाले केही महिना काम गरेको कुरा पनि विक्रमले चुहाएका थिए । पहिला उनले काम गरेको अफिसमा बुझ्ने र सरलालाई भेट्ने निधो गरेँ र उक्त अफिस गएँ । सरलाको बारेमा कुरा राखें । त्यहाँका एकजना पुरुष कर्मचारीले त सरलाका बारेमा यति घृणित शब्दहरू बोले । महिला सम्बन्धी काम गर्ने प्रतिष्ठित संस्थामा कार्यरत व्यक्तिले यस्तो शब्द बोल्छन् भन्ने कल्पना समेत गर्न सकिँदैन ।

त्यहाँ भएका अन्यले पनि सही थापे । मलाई शिरदेखि पाउसम्म नियाल्दै, ‘तपाईं सरलालाई सम्झाउन आउनु भएको ? सक्नुहुन्छ ? के भनेर सम्झाउनुहुन्छ ?’ जस्ता प्रश्नले घेरे ।

जवाफमा मैले ‘म प्रयास गर्छु’ मात्र भनेँ ।

उनीहरूले यसरी मलाई तर्साए की सरला भनेको बाघ भालु हो या त्यस्तै जंगली जनावर, जसले देख्ने बित्तिकै चिथोर्छ । तै पनि सोही अफिसका अर्का एक जना दाइलाई सरलाको घर देखाइदिन भनेँ । बाटोमा सरलाको बारेमा कुरा गर्दा उनले आफुले सरलालाई सानैदेखि चिनेको बताए । उनका अनुसार सरला खराब होइन । तर उनलाई घर परिवार र श्रीमानको व्यवहारले खराब बनाएको हो ।

‘बाबु अलि ठूलो भएपछि राम्रो जागिर खान्छु । त्यसको लागि लोकसेवाको तयारी गर्दैछु । छोरोलाई पढाएर राम्रो मान्छे बनाएर विक्रमलाई देखाउँछु’ भन्थिन् सरला । उनले थपिन् ‘वर्षौंदेखिको पीडा पोख्न पाउँदा मेरो मन त रुवा जस्तै हलुका भयो ।’ यति कुराकानीपछि म बिदा भएँ उनीसँग ।

हामी विराटनगर ३ स्थित सरलाको घरमा पुग्दा उनी छोरो स्कुल पठाएर भाँडावर्तन र कोठा सफाई गर्न व्यस्त थिइन् । तिनै दाइले उनलाई बाहिर बोलाए । उनी काममा व्यस्त भएकाले ‘पहिला काम सक्नु, त्यसपछि कुरा गरौला’ भनेर काम सक्न पठाएँ । एकछिनमा काम सकेर हँसिलो मुद्रामा प्रस्तुत हुँदै परिचय मागिन् ।

अफिसमा काम भएको भन्दै त्यतिबेलासम्म ती दाइ गइसकेका थिए । सरलाका विरुद्ध बोलिएका कुरालाई उनको व्यवहारसँग तुलना गर्न थालेँ । क्रमशः फरक पाउँदै गएँ । कुरा कसरी गर्ने भनेर अप्ठ्यारो लागिरहेको थियो । उनलाई र उनको व्यवहार देखेपछि बिस्तारै सहज हुँदै गयो ।

मैले उनका श्रीमानको मौखिक उजुरीका आधारमा आएको कुरा र फरेन संस्थाको कुरा नभनी उनले चलाएको कार्यक्रमको बारेमा लेख लेख्न मन लागेकाले आएको भन्दै पत्रकारको परिचय दिएँ ।

उनी पनि बढो खुशीका साथ आफूले चलाएको ‘सुनौलो भविष्य छनौट’ कार्यक्रमबाट बालबालिकाहरूले सिकेको फेहरिस्त बताउन थालिन् । कुरै कुरामा ‘घरमा एक्लै बस्न टेन्सन भएकाले काम गरेको र कार्यक्रम सकिएपछि फेरि टेन्सन थपिएको’ भनिन् । मैले त्यहि कुरा समाएँ । त्यसपछिको कुराकानीमा उनी घरेलु हिंसाको शिकार भएको थाहा भयो ।

श्रीमानको वेवास्ता, सासूससुराको अवहेलना

घटनाक्रम अनुसार दुवईमा काम गर्दै गरेका विक्रम विवाह गर्न भनेर ०६७ मा नेपाल आए । सरला काठमाडौंमा बसेर पढ्थिन् । एअरपोर्टमा नै केटी हरेर विवाह पक्का गरियो । विवाह गरेर आएको वर्ष दिनसम्म विक्रमसँग सम्बन्ध राम्रै थियो ।

त्यही बिचमा छोरा सिम्पलको जन्म भयो । छोरा स्याहार्न सरलाकी आमा काठमाडौं गइन् । सरलालाई काठमाडौंमा आमाको जिम्मा लगाएर विक्रमका बुबाआमा सुत्केरी छोरी स्याहार्न अष्ट्रेलिया गए । त्यसबेला विक्रम पुनः दुवई जाने भए । उनी जाँदा सरलालाई पनि साथै लगे ।

तर त्यहाँ पनि त्यति राम्रो व्यवहार नगर्ने, कतै पिकनिकमा या घुम्न जाँदा साथमा लाने तर वेवास्ता गर्ने । साथीहरूसँग बोल्ने, घुम्ने, राती पनि अबेरसम्म साथीहरूसँग रहने बानी भएकाले आफूलाई दिक्क लागेर छ सात महिनापछि घर जाने भनेर सरलाले जिद्दी गरेपछि दुवै जना घर फर्किएको कुरा बताइन् ।

घरमा आएपछि विक्रमको व्यवहारमा परिवर्तन आयो । केही महिनापछि आमाबुबा पनि अष्ट्रेलियाबाट आए । त्यसपछि फेरि विक्रमको व्यवहार बदलियो । उनका अनुसार विक्रमको व्यवहार राम्रो हुन छाडेको थियो । उनले सरलाको वास्ता गर्दैनथे । बाहिरबाट आउँदा आफ्नो कोठामा नपसी आमाबाबुको कोठामा जाने र उतै कपडा बदल्ने गर्थे । उनले पकाएको खानेकुरामा खोट लगाउने, श्रीमतीसँग पनि त्यति राम्रो बोल्दैनथे विक्रम ।

विस्तारै विवाद बढ्दै जान थाल्यो । त्यस्तै अवस्थामा पनि उनले आफूलाई व्यस्त राख्न संस्थामा काम गर्न थालिन् । केही महिनापछि उनले चलाउने गरेको कार्यक्रमको अवधि सकिएपछि उनी फेरि त्यही शिकारमा परिन् ।

डिप्रेसनको रोगी थिईन् सरला

लगभग साढे दुई वर्ष अगाडि सरलामा अस्वाभाविक परिवर्तनहरू देखिन थाल्यो । त्यसपछि बुबाले विराटनगरमै जचाँए । विराटनगरका मानसिक चिकित्सक रजन थापाले परीक्षण गर्दा उनलाई डिप्रेसन भएको बताएका थिए ।

डेढ महिनासम्म नियमित औषधि सेवन गर्नुपर्ने भयो । औषधि थपिएपछि फलोअपमा ल्याउन भनेका थिए डाक्टरले । छोरीलाई केही समय माइतीमै राखेर बुबा आमाले घर पठाइदिए । बुहारीलाई औषधि खुवाईदिने जिम्मा सासूलाई सुम्पियो ।

‘डाक्टरले फेरि जँचाउन ल्याउ भनेका थिए । तर काफ्ले परिवारले छोरीलाई जँचाउन लगेनन्’ बुबा मातृका पौडेलले भने । डिप्रेसनको यस्तो अवस्थामा पनि उनीमाथि हुने हिंसा कम नभएपछि उनले छुट्टिने विचार गरिन् । छुट्याइयो पनि । तर सरला र उनका छोरा सिम्पल एक ठाउँमा खान्थे भने विक्रम आमा बुबासँग नै खाना खान्थे भन्थिन् सरला ।

विस्तारै विक्रमको घर आउनेक्रम कम हुन थाल्यो । फ्लास बोर्ड बनाउने अफिसमा काम गर्छु भन्ने विक्रम आफ्नो घर विराटनगरमै हुँदा हुँदै पनि अफिसतिरै कोठा लिएर बस्न थाले । कहिलेकाहीँ घर जाँदा पनि श्रीमती तथा छोरालाई वेवास्ता गर्दै आमाबुबाका साथमा जाने र बिहान उतैबाट काममा जान्थे ।

छुट्टिएर बसेका बेला खर्च स्वरुप मासिक छ हजार रुपैयाँ दिने कागज गरेका थिए विक्रमले । त्यही अफिसको रोहवरमा दुई ÷तीन महिना दिए । त्यसपछि त्यो पनि दिएनन् । सरलालाई उक्त रकम दिनबाट विक्रमलाई आफ्ना बुबाले रोकेका थिए । ‘सम्धीले रोकेपछि ज्वाईंले सरलालाई पैसा दिन छाड्नु भएको हो । यो कुरा सम्धी आफैले स्वीकार्नु भएको हो’ सरलाका बुवा मातृका पौडेलले भने ।

सरलालाई घर व्यवहार चलाउन कठिन थियो । सरलाको भनाइमा विक्रमले खर्च नदिएपछि आफूलाई आवश्यक पर्ने अन्न तथा खर्च माइतीबाट ल्याएर गुजारा चलाउँथिन् । कहिलेकाहीँ छोराको लागि सामान्य खाने तथा खेल्ने कुराहरू भने छोराको आग्रहमा ल्याइदिन्थे विक्रमले । यसरी उनले आफ्ना पीडाहरू बताइरहँदा मलाई ‘दिदी’ भनी सम्बोधन गर्दै आफ्ना योजना पनि सुनाउँथिन् ।

‘बाबु अलि ठूलो भएपछि राम्रो जागिर खान्छु । त्यसको लागि लोकसेवाको तयारी गर्दैछु । छोरोलाई पढाएर राम्रो मान्छे बनाएर विक्रमलाई देखाउँछु’ भन्थिन् सरला । उनले थपिन् ‘वर्षौंदेखिको पीडा पोख्न पाउँदा मेरो मन त रुवा जस्तै हलुका भयो ।’ यति कुराकानीपछि म बिदा भएँ उनीसँग ।

बेला बेला फोन गरेर छोरालाई कुटे नकुटेको बारेमा सोध्दा कुट्न छाडेको बताउँथिन् ।

उनी भन्ने गर्थिन् ‘पहिला त कुट्थें तर अब कुट्न छाडें । अब त दुःख बिसाउने ठाउँ पाएकी छु नि दिदी ! त्यति रिस पनि उठ्दैन मलाई ।’

मेलमिलापको कोशिश

पहिलो भेटपछि उनलाई तीन चार पटक भेटेर सम्झाएकी थिएँ । विक्रमलाई पनि दुई पटक बोलाएर उनीहरूलाई मिलाउन सहयोग गर्ने वचन दिएकी थिएँ ।

उपसभामुख डा. शिवमाया तुम्वाहाङ्फेसँग पनि दुवैजनालाई छुट्टा छुट्टै तरिकाको एड्भोकेसी फोरमको अफिसमा भेटाएर कुराकानी गराई दिएकी थिएँ । सरलाले विक्रमका परिवारका सदस्यले आफूलाई राम्रो गरे आफू परिवारसँग बस्न मन्जुर रहेको बताएकी थिइन् ।

तर विक्रमले भने कुनै हालतमा सरलासँग बस्न नसक्ने भन्दै जिकिर गरका थिए । उनको भनाइ सुन्दा अर्कै महिलासँग सम्बन्ध बनाएका छन् कि भन्ने आशंका हुन्थ्यो । सरलाले पनि यो कुरा गरेकी थिइन् । यद्यपि आधिकारिक रुपमा यस्तो कुरा बाहिर नआएकाले केही भन्न सकिन्न ।

बढ्दो हिंसा र डिप्रेसनको परिणाम

सरलासँग डेढ वर्ष यता सम्पर्क भएको थिएन । गत वर्ष चैतमा म सिटी सफारीमा घर जाँदै थिएँ । उनी पनि सोही सफारीमा रहिछन् । अँध्यारो भएकाले चिनिएन । तर मेरो बोलीले उनले चिनिन् । उनैले बोलाइन् र पुनः आफूमाथि विभिन्न दबाब र तनाब भएको बताइन् ।

सफारीमा अरु पनि तीनजना अपरिचित थिए । घरभित्रको कुरा अपरिचितका अगाडि गर्न त्यति राम्रो नहोला भन्ने मनसायले उनलाई रोक्दै पछि फोनमा या भेटमा कुरा गरौंला भनेँ । पछि म आफ्नै समस्यामा अल्झिएर उनीसँग सम्पर्क गर्न सकेको थिइन ।

सरलाले पति विक्रम विरुद्ध जिल्ला अदालतमा दिएको मानाचामलको मुद्धा अदालतमा विचाराधीन छ । अब दोषी को हो ? मानसिक रुपमा सन्तुलन कम भएकी रोगी या मानसिक रोगी बनाउने पति र परिवार ? यदि विक्रमलाई आफ्नो छोराको यति विघ्न माया थियो भने त्यही छोरा पालन पोषण गरिरहेकी सरलालाई मासिक रुपमा दिने भनिएको ६ हजार पनि किन दिएनन् ? आफ्ना स–साना आवश्यकता पुर्ति गर्न पनि त्यही छोराले बुबालाई किन आग्रह गरिरहनुपर्दथ्यो ? आफ्नो सन्तानप्रति माया हुने श्रीमानले त्यही सन्तानकी आमालाई भने कसरी घृणा गर्न सक्छ ? यो विषयमा कसले सोचिदिने ?

त्यसबेला उनलाई आफ्नै समस्याको कारण उनलाई सहयोग गर्न सकिन । उनका लागि केही गर्न नसकेको र अहिले अबोध बालकले यति ठूलो पीडा भोग्नु परेकामा अपसोच लागेको छ ।

सरलाको यो कार्य निन्दनीय छ । तर उनी विवाह गरेर आएको लगभग एक वर्षदेखि नै घरेलु हिंसाको शिकार भएकी थिइन् । परिवारबाट चरम हिंसाा भएपछि डिप्रेसनको शिकार भइन् । त्यही रोगको परिणाम स्वरुप यस्तो घटना हुनपुग्यो ।

कारबाही सरलालाई मात्र होइन, सरलालाई त्यस स्थितिसम्म पु¥याउने र हरेक अवस्थामा सरलालाई गलत सावित गर्न हरेक तरिका अपनाइरहने विक्रमलाई पनि हुनुपर्छ ।

सरलाका बुबाले पत्रकार सम्मेलन गरेर आफ्नी सद्दे छोरी घरेलु हिंसाको शिकार भएर डिप्रेसनमा परेकी बताएका छन् । सर्वत्र उनको आलोचना र तिखो प्रहारले सरलामाथि अझै पीडामा नूनचुक छरिएको बुबाको गुनासो छ । घटनाको गहिराईसम्म पुग्ने कोशिश कसैबाट भएन । मानसिक सन्तुलन नभएकी एउटी बिरामीको पछाडी लागेर खेदी रहन कत्तिको उचित होला ?

दैनिक औषधि सेवन गर्नुपर्ने सरलालाई औषधि खुवाईदिने मान्छे त घरमा कोही थिएनन् । बरु यस्तो अवस्थामा एक्लै छाडेर विक्रमका बुबाआमा अष्ट्रेलिया जाने तयारीमा काठमाडौंमा गएको बुझिएको छ । तर सरलाको अत्याचारले घरमा बस्न नसकेर काठमाडौंमा बस्न थालेको भनेर झुठो प्रचार गरिएको छ ।

डिप्रेसनको बिरामी भनेर थाहा हुँदा हुँदै पनि बिरामीका साथमा सानो बालक छाड्नु परिवारको चरम लापरबाही होइन र ? यस्ता गम्भीर कुराको खोजी नगरि एकैपटक निष्कर्षमा पुगेर आरोप लगाउन मिल्ला ?

अझ उनलाई उपचार गर्नुको सट्टामा ज्यान मार्ने उद्योगको मुद्दा दर्ता गरेका छन् विक्रमले । अनि विक्रमले सरलालाई कडा भन्दा कडा कारवाहीको माग राख्दै आएका छन् ।

सरलाले पति विक्रम विरुद्ध जिल्ला अदालतमा दिएको मानाचामलको मुद्धा अदालतमा विचाराधीन छ । अब दोषी को हो ? मानसिक रुपमा सन्तुलन कम भएकी रोगी या मानसिक रोगी बनाउने पति र परिवार ? यदि विक्रमलाई आफ्नो छोराको यति विघ्न माया थियो भने त्यही छोरा पालन पोषण गरिरहेकी सरलालाई मासिक रुपमा दिने भनिएको ६ हजार पनि किन दिएनन् ? आफ्ना स–साना आवश्यकता पुर्ति गर्न पनि त्यही छोराले बुबालाई किन आग्रह गरिरहनुपर्दथ्यो ? आफ्नो सन्तानप्रति माया हुने श्रीमानले त्यही सन्तानकी आमालाई भने कसरी घृणा गर्न सक्छ ? यो विषयमा कसले सोचिदिने ? (महिला खबर डट कममा याे प्रकाशित छ ।)

Comment

Related News 

© 2016-2018 All right reserved to सेताेघर मिडिया नेटवर्क प्रा लि | Site by : SobizTrend Technology

%d bloggers like this: