अदालतको आदेशको अवज्ञा गर्दै अवैध रुपमा राजनिवास ब्राण्डको गुट्टा विक्री वितरण


काठमाडौं ।

उच्च अदालत पाटनको अन्तरिम आदेश विपरित गणपति टोबाको प्रा.लि.ले राजनिवास ब्राण्डको पानमसालाहरु बजारमा विक्री वितरण गरिरहेको छ । राजनिवास ब्राण्डको विवादका सम्बन्धमा उद्योग विभागमा परेको दुवै पक्षको निवेदनका सम्बन्धमा विभागले आवश्यक प्रमाण र कागजातको आधारमा राजनिवास टे«डमार्क भारतीय कम्पनी तेजराम धर्मपालकै भएको निर्णय गरेको थियो ।

विभागका महानिर्देशक महेश्वर न्यौपानेले आवश्यक प्रमाणका आधारमा सो निर्णय गरेका थिए । तर गणपति टोबाको प्रा.लि विभागको सो निर्णयका विरुद्ध उच्च अदालत पाटनमा मुद्दामा गएपछि अदालतले अर्को निर्णय नभए सम्मको निम्ति दुवै पक्षलाई राजनिवास ब्राण्डको पानमसाला विक्री वितरणमा रोक लगाउने अन्तरिम आदेश दिएको थियो । तर अदालतको सो आदेश वितरित गणपति टोबाको प्रा.लि.ले उक्त राजनिवास ब्राण्डको पानमसाला बजारमा विक्री वितरण गरिरहेको छ । भारतीय कम्पनी तेजपाल धर्मपाल फर्मबाट उत्पादित राजनिवास ब्राण्डको टे«डमार्कका विरुद्ध गणपति टोबाको प्रा.लिले उद्योग विभागमा दर्ता गरेको निवेदनको सम्बन्धमा उक्त फार्मका तर्फबाट सिए केएन मोदीले उक्त ब्राण्ड आफ्नो कम्पनीको भएको जिकिर गरेका छन् । उद्योग विभागमा उनले दिएको प्रतिक्रिया पत्रमा सो दावी गरेका हुन् ।

उनको भनाई छ–टे«डमार्कलाई पहिलो धारक (ग्रहणकर्ता) सृजनाकर्ता र प्रयोगशाला तेजरामा धर्मपाल फर्म हो । सन् २०१४ मा राजनिवास टे«डमार्कको सिर्जना गरी सोही समय देखि भारतीय बजारमा सो टे«डमार्क निरन्तर रुपमा प्रयोग हुँदै आएको साथै नेपालमा सन् २०१५ को अन्तिम देखि टे«डमार्क राजनिवास अन्तरगतका विभिन्न उत्पादनहरु विक्री वितरण हुँदै आएका छन् । राजनिवास नामक टे«डमार्क अङ्कित वस्तुको बजार प्रवद्धनमा सन् २०१४ देखि नै विभिन्न छापा तथा विद्युतीय सञ्चार माध्यममा ठूूलो लगानी भइरहेको छ । यस कम्पनीका उत्पादनले उपभोक्ता माझमा ख्याती आर्जन गरिसकेको छ । राजनिवासको टे«डमार्कलाई पानमसाला तथा गुट्खाका उपभोक्ताले तेजराम धर्मपाल फर्मकै उत्पादन भनेर चिनिसकेका छन् ।

मोदीले अगाडि उल्लेख गरेका छन्, राजनिवास टे«डमार्कको ख्यातिमा अझ व्यापकता ल्याउनको लागि विभिन्न छापा तथा विद्युतीय सञ्चार माध्यमबाट फर्मले लगातार आक्रामक रुपमा विज्ञापन तथा प्रचार प्रसार गरिरहेको छ । फलस्वरुप अहिले दक्षिण एसियाली भौगोलिक क्षेत्रमा फर्मको टे«डमार्क राजनिवासले अविश्वसनीय ख्याति आर्जन गर्न सफल भएको छ । फर्मका तर्फबाट मोदीले राजनिवास ब्राण्ड आफ्नो कम्पनीको भन्दै विभिन्न प्रमाणित कागजहरु र प्रमाणहरुको पेश गरेका छन् ।

गणपतिको दाबी ः

उजुरीकर्ताको तर्फबाट अधिवक्ता प्रेम बहादुर खड्का र हेमन्तराज दाहालले तेजराम धर्मपाल फर्म भारतको नाउँमा यूनाइटेड अरब इमिरेट्स, लेबनान र अफगानिस्तानमा दर्ता भएर प्रयोगमा आएको र भारतमा पनि सन् २०१४ देखि नै प्रयोगमा ल्याइएको र आफ्नो उत्पादनको विभिन्न पत्रपत्रिकामा विज्ञापन गरी उपभोक्ता माझ ख्यातिप्राप्त र लोकप्रिय उत्पादनको रुपमा रहेको साथै टे«डमार्क दर्ता प्रक्रियामा रहेको एवं भुटान बङ्गलादेश लगायतका देशमा समेत यही फर्मको नाममा दर्ता प्रक्रियामा रहेको, नेपालमा समेत भारतबाट उक्त टे«डमार्क प्रयोग भएका सुर्ती, गुट्खा र पानमसाला जस्ता वस्तुहरु आयात भइ नेपालीमा समेत ख्याति प्राप्त रहेको हुँदा नेपालमा समेत दर्ताको आवेदन दिएको हो ।

तेजराम धर्मपाल फर्म भारतको सोही टे«डमार्क नक्कल गरी विपक्षी उद्योग गणपति टोबाको प्रालिले दर्ताको लागि आवेदन गरेको हुँदा उजुरी दाबी बमोजिम विपक्षीको आवेदन माग बमोजिममा टे«डमार्कहरु दर्ता नगरी तेजराम धर्मपाल भारतको आवेदन माग बमोजिम हुनुपर्छ भनी विपक्षीका तर्फबाट अधिवक्ता अन्जन न्यौपानेले उजुरीकर्ता उद्योगले पेश गरेका विभिन्न देशमा दर्ता भएको भनिएका नक्कली कागजातहरु बनाई आवेदन गरेको मिति भन्दा पछि प्रस्तुत उजुरी दर्ता भएपछि मात्रै पेश गरेको, यदि त्यस्तो दर्ता निज कम्पनीको नाममा भएको थियो भने पहिला आवेदन गर्दैको अवस्थामा पेश गर्न सक्नुपर्ने, राजनिवास ब्राण्ड गणपति टोबाको प्रालिले सिर्जना गरेको मौलिक ब्राण्ड भएकोले आफ्नो ब्राण्ड दर्ताको लागि पहिले नै आवेदन समेत गरेको हुँदा पहिलो आवेदनलाई प्राथमिकता दिई गणपति टोबाको नाममा उद्योग विभागले दर्ता गर्नुपर्ने हुँदा उद्योगको आवेदन नं ५९१६६ र ५९१६७ बाट वर्ग ३१ र वर्ग ३४ मा आवेदन परेको राजनिवास टे«डलिंक गणपति उद्योगको नाममा दर्ता गरी उजुरीकर्ताको उजुरी दाबी खारेज गरिपाउँ भनी जिकिर गरिएको थियो ।

राजविराज टे«डलिंक लेबनान र युएयमा समेत आफ्नो नाममा दर्ता भएको, भारतमा उत्पादन र विक्री वितरण हुँदै आएको र सो टे«डमार्क प्रयोगको विज्ञापन समेत हुँदै आएको, अन्य मुलुकहरुमा दर्ता प्रक्रियामा रहेको, भारत तथा नेपालका उत्पादनकहरुसँग टे«डमार्क प्रयोग गर्ने सम्बन्धी सम्झौता समेत भएको हुँदा तेजराम धर्मपाल फर्म कानुन बमोजिम राजनिवास ब्राण्डको आधिकारिक प्रयोगकर्ता भएकाले आफ्नो औद्योगिक सम्पत्तिका रुपमा रहेको यस ब्राण्डको नेपालमा समेत दर्ता प्रक्रियामा रहेको अवस्थामा गणपति टोबाको प्रा.लिले सोही ब्राण्ड वर्ग ३१ र वर्ग ३४ मा दर्ताका लागि उद्योग विभागमा आवेदन दिई विभागको औद्यागिक सम्पत्ति बुलेटिनमा प्रकाशन समेत भएकोले प्रस्तुत दाबी विरोध परेको हो । राजनिवास टे«डमार्क अन्य उद्योगले प्रयोग गरेका तेजराम धर्मराम संस्थाको ख्यातिमा असर पर्न जाने हुँदा तेजराम धर्मराम फर्म भारतको एकलौटी हक स्वामित्वको टे«डमार्क पेटेन्ट, डिजाइन र टे«डमार्क ऐन २०२२ को दफा २१ (ग) तथा पेरिस महासन्धि, टिआरआइपिएस सम्झौताका प्रावधान समेतको आधारमा गणपति टोबाको प्रा.लिको आवेदन माग बमोजिम उक्त राजनिवास टे«डमार्क निजको नाममा दर्तामा रोक लगाई आवेदन नै खारेज गरि पाऊँ भन्ने समेत व्यहोराको उजुरी दाबी र उक्त राजनिवास टे«डमार्क वर्ग ३१ र ३४ मा दर्ताका लागि उजरीकर्ताको आवेदन भन्दा धेरै पहिला नै गणपति टोबाको प्रालिले आवेदन गरेको दाबी मैनालीको छ । आफूसँग हुँदै नभएको होम रजिष्ट्रेसन सर्टिफिकेट भनी विपक्षीले उद्योग विभागलाई भ्रममा पारि आवेदन गरेको र विभागले सोही आवेदनको आधारमा निजका आवेदनहरु दावीविरोधको लागि बुलेटिनमा प्रकाशित गरेको जिकिर छ ।

उद्योगले पहिला देखि नै प्रयोगमा ल्याइरहेको उक्त राजनिवास टे«डमार्क दर्ताको लागि उजुरीकर्ताको भन्दा पहिला आवेदन गरेको भए तापनि विभागबाट गणपति उद्योगले वर्ग ३१ र ३४ मा गरेका आवेदनहरु पनि दावी विरोधको लागि बुलेटिनमा प्रकाशित भएकोले उजुरीकर्ताले गरेको उजुरी खारेज गर्न गणपति टोबाको प्रालिको जिकिर छ ।

यस सम्बन्धमा भएका कानुनी व्यवस्था हेर्दा पेटेन्ट, डिजाइन र टे«डमार्क ऐन २०२२ को दफा १६ मा टे«डमार्कमा हक प्राप्त गर्ने सम्बन्धी व्यवस्था रहेको र दफा १८ मा टे«डमार्क दर्ता सम्बन्धी व्यवस्था रहेको छ । सो दफाको उपदफा १ को प्रतिबन्धात्मक वाक्यांशमा कुनै व्यक्ति तथा संस्थाको प्रतिष्ठामा कुनै धक्का पर्ने वा सर्वसाधारण जनताको सदाचार वा नैतिकता वा राष्ट्रिय हितमा नराम्रो असर पर्ने वा अरु कसैको टे«डमार्कको ख्यातिमा धक्का पर्ने सम्भावना छ भन्ने लागेमा वा सो टे«डमार्क पहिले अरु कसैको नाममा दर्ता भइसकेको देखिएमा सो टे«डमार्क दर्ता नगरिने व्यवस्था गरिएको छ । दफा (१८) ख मा विभागमा दर्ता नगराई टे«डमार्क प्रयोग गर्न नपाइने सम्बन्धी व्यवस्था रहेको, दफा २१ (ख)मा विदेशमा दर्ता गरिएको पेटेन्ट, डिजाइन र टे«डमार्क सम्बन्धित व्यक्तिले नेपालमा दर्ता नगरी निजको हकमा कायम नहुने व्यवस्था तथा दफा २१ (ग) मा विदेशी पेटेन्ट डिजाइन र टे«डमार्कको दर्ता सम्बन्धि व्यवस्थामा विदेशमा दर्ता भएको पेटेन्ट, डिजाइन र टे«डमार्कको प्रमाणपत्र साथै राखी दर्ताको लागि उद्योग विभागमा निवेदन दिए विभागबाट त्यस्तो टे«डमार्क समेतको सम्बन्धमा जाँचबुझ नगरी नै पनि दर्ता गर्ने व्यवस्था रहेको छ ।

उद्योग विभागको निर्णय ः

उल्लेखित कानुनी व्यवस्थालाई समेत विष्लेषण गरी उजुरीकर्ता तेजराम धर्मपाल भारतले लेबनानमा वर्ग ३४ मा दर्ता गरेको समेत साथै राखी निवेदन गरेको र सो निवेदन पेटेन्ट, डिजाइन र टे«डमार्क ऐन २०२२ को दफा २१ (ग) बमोजिम जाँचबुझ नगरिकनै पनि दर्ता गर्न सक्ने कानुनी व्यवस्था तथा सम्मानित पुनरावेदन अदालत पाटनबाट प्रेम मेहन्दी सेन्टर भारत विरुद्ध हविव काला कोकिला हेनाज, काठमाडौं भएको मुद्दा नं ०७०– डिपी–१४२५ को मुद्दामा ०७२÷५÷३१ मा भएको फैसलामा उद्योग विभागलाई गरेको निर्देशन समेतको आधार लिई तेजराम धर्मपालको आवेदन माग बमोजिम दर्ताका लागि औद्योगिक सम्पत्ति बुलेटिनमा प्रकाशन गर्ने भनी उद्योग विभागको निर्देशक स्तरबाट निर्णय भएको छ । गणपति टोबाको प्रा.लिले निवेदन गरेका आवेदनहरु पहिले दर्ता भएका आधारमा बुलेटिनमा प्रकाशन गर्ने निर्णय भइ दुवै फर्म तथा उद्योगका आवेदनहरु दावी विरोधको लागि उद्योग विभागले बुलेटिनमा प्रकाशित गरेको थियो । तेजराम मणिपाल फर्म भारतले लेबनान र संयुक्त अरब इमिरेट्समा समेत दर्ता भएको प्रमाणपत्रको सम्बन्धित देशको भाषामा निजलाई दिएको प्रमाणपत्रको फोटोकपी र तिनिहरुको अङ्ग्रेजीमा ट्रान्सलेसन प्रतिलिपिलाई नोटरी द्वारा प्रमाणित गराई पेश गरेको छ । प्रतिलिपिहरु प्रमाणपत्रसँग मिल्ने र विपक्षीले नक्कली भनी गरेको जिकिर पुष्टि हुँदैन ।

गणपति टोबाको प्रा.लिले उक्त टे«डमार्क आफ्नो मौलिक सिर्जना भनी दाबी लिएतापनि सो को सम्बन्धमा स्पष्ट तथ्य र प्रयाप्त प्रमाण पेश गर्न सकेको अवस्था देखिँदैन । मुख्य रुपमा नेपालमा दर्ताको लागि पहिले आफूले निवेदन गरेको कुरालाई जिकिर लिएको देखिन्छ । पेटेन्ट, डिजाइन र टे«डमार्क ऐन २०२२ को दफा २१ (ग) मा भएको व्यवस्थाले विदेशमा दर्ता भएको टे«डमार्कले नेपालमा जाँचबुझ नगरी नै प्राथमिकता पाउने र पेरिस महासन्धिको सुविधा पाउने व्यवस्था भए तापनि तेजराम धर्मराज फर्म भारतको आवेदनलाई सो दफामा उल्लेखि सुविधा नदिइ सार्वभूत रुपमा परिक्षण गरी दफा १८ (१) बमोजिमको दावी विरोधको मौका दिन बुलेटिनमा प्रकाशन भएको र सो क्रममा उजुरीकर्ता तथा विपक्षी दुवैबाट एकअर्काको आवेदन उपर दाबीविरोध उजुरी गरिएको देखिन्छ ।

यी सबै कानुनी व्यवस्थाका प्रावधानहरु पूरा गरी दुवै पक्षबाट पेश गरेका प्रमाणको मुल्याङ्कन गर्दा उजुरीकर्ता तेजराम धर्मपाल भारतले लेबनान लगायत विभिन्न पत्रपत्रिकामा विज्ञापन समेत गरेको म्यागजिन कपीहरु समेत पेश गरेको तथा थापा सम्मानित पुनरावेदन अदालत पाटनबाट प्रेम मेहन्दी सेन्टर भारत विरुद्ध हबि काला कोकिला हेनाज काठमाडौं भएको मुद्दा नं ०७०–डिपी–१४२५ को मुद्धामा मिति २०७१÷५÷३१ मा भएको फैसलामा पहिला आवेदन दिँदैमा टे«डमार्क दर्ताको लागि योग्य हुन नसक्ने र त्यस्तो टे«डमार्कको हक बेहक छुट्याइ हक पुग्ने उद्योगको नाममा दर्ता गर्न उद्योग विभागलाई गरेको मार्गनिर्देशन समेत यस राजनिवास ब्राण्डको सम्बन्धमा पनि पहिलो दर्ता आवेदन पहिलो विपक्षी गणपति टोबाको प्रा।लिको भए तापनि टे«डमार्कको आधिकारिक प्रयोगकर्ता र स्वामित्वकर्ता उजुरीकर्ता फर्म तेजराम धर्मपाल भारतको औद्योगिक सम्पत्ति भारतको रहेभएको कुरा पुष्टि हुन आएकोले उजुरी दाबी बमोजिम विपक्षी गणपति टोबाको प्रालिको उजुरी दावी पुग्ने देखिँदैन । राजनिवास वल्र्ड टे«डमार्क गणपति टोबाको प्रालिका नाममा दर्ता हुन नसक्ने ठहर छ । उद्योग विभागका महानिर्देशक महेश्वर न्यौपानले २०७३ असोज ६ गतेका दिन उक्त फैसला गरेका हुन् ।

Comment

Related News 

© 2016 All right reserved to

%d bloggers like this: